خرمشهر (محمره) در معادلات اقتصادی و سیاسی ایران اواخر قاجاریه، به تدریج نقش و جایگاه ویژه ای پیدا می کرد. همسایگی با بصره، کشتی رانی کارون، اتصال به خلیج فارس، مسائل نفتی، و بریتانیا و منافعش در منطقه همگی دلایل اصلی قرار گرفتن پرونده این خطه از ایران بر روی میزهای سیاسی و اقتصادی بریتانیا بود.توجه ایران به امور بنادر با ایجاد پست های گمرکی، دفاتر تذکره و ایجاد کارگزاری بنادر جنوب شکل جدی به خود می گرفت، اما حکومت شیخ خزعل در خوزستان سرآغاز مناسبات و منازعات نوینی میان دولت ایران (به ویژه نهادهای تازه تاسیس در خوزستان)، بریتانیا و شخص خزعل شد.

لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

بنادر و جزایر خلیج فارس از آغاز حکومت قاجاریه تا اوایل سده چهاردهم هجری اغلب تحت نظارت والی فارس و به صورت غیرمتمرکز اداره می شدند. اما در عصر ناصری با تاسیس نهاد جدیدی تحت عنوان «حکمرانی بنادر و جزایر خلیج فارس» به مرکزیت بوشهر، اداره تمامی این مناطق به صورت متمرکز زیر نظر شخص حکمران بنادر قرار گرفت. در این مقاله با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از اسناد جدید به بررسی روند شکل گیری این نهاد تازه تاسیس در عصر ناصری خواهیم پرداخت. یافته های تحقیق نشان می دهد، که هرچند وقوع مساله هرات و لشکرکشی انگلیسی ها به خارک و بوشهر در عصر محمدشاه را می توان سرآغاز توجه حکام قاجار نسبت به اهمیت بنادر جنوب دانست. اما در عصر ناصری با ظهور رجال آگاه و کاردانی همچون امیرکبیر و اعمال سیاست های واقع بینانه وی در قبال خلیج فارس، گماشتن والیان باکفایت در فارس و حمایت های تجار و بازرگانان جنوب، کم کم زمینه های لازم برای تجدیدنظر در نحوه اداره بنادر جنوب فراهم شد، که نتایج اصلی آن پس از دوره ای کوتاه، ضمن لغو نظام اجاره داری بنادر، منجر به تاسیس حکمرانی بنادر و جزایر خلیج فارس در سال 1305ق توسط امین السلطان شد. البته تاسیس این نهاد جدید به منظور اداره متمرکز بنادر جنوب، در عمل نتوانست به نتایج مطلوب و شایسته ای دست یابد.

1سواحل صخره ای یا سازه های مصنوعی افزایش تنوع جانوری ثابت و متحرک را به همراه دارند. در سواحل جنوبی دریای خزر این مناطق به صورت مصنوعی ایجاد شده اند. دو کفه ای Mytilaster lineatus یکی از گونه های غیر بومی دریای خزر بوده که از پراکنش وسیعی نیز در سواحل جنوبی آن برخوردار است. در این بررسی سطح مشخصی از دیواره های موج شکن در دو منطقه بندر انزلی و بندر کاسپین تراش داده شد و از همه موجودات پاکسازی شدند. ساختار جمعیت، رشد و تغییرات فراوانی گونه M. lineatus به صورت فصلی در واحدهای نمونه برداری مورد بررسی قرار گرفتند. داخل محوطه اسکله بندر انزلی گونه M. lineatus قادر به استقرار و رشد نبود، اما در محوطه اسکله بندر کاسپین پس از استقرار، کاهش فراوانی و تراکم آن مشاهده شد. در هر دو بخش دریایی مناطق مذکور افزایش تدریجی فراوانی و زی توده دوکفه ای مشاهده شد. پنج ماه پس از شروع بررسی ها، تمام کلاسه های طولی در ساختار جمعیت گونه مشاهده شده و اندازه ارتفاعی بالاتر از 13 میلی متر در جمعیت دیده شد. یکسال پس از اولین دور نمونه برداری، حداکثر طول 13/17 میلی متر مشاهده شد. میزان رشد در تابستان – پائیز حدود 075/0 میلی متر در روز محاسبه گردید. زی توده پس از یکسال در حد 2 کیلوگرم در متربع بوده که نشانگر مهاجم بودن شدید گونه در مناطق جنوبی خزر است. حضور این گونه در نواحی دورتر از ساحل می تواند منابع غذایی مورد نیاز ماهیانی همچون گونه های خاویاری و ماهی سفید را تأمین نماید که با طرح ایجاد زیستگاه های مصنوعی قابل بررسی است.

لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.